فرهنگ ایران

گیل‌آمرد معمولا از فرهنگ می‌نویسد و مخاطبانِ فرهنگ‌دوستِ این وبلاگ هم از موضوع‌های فرهنگی استقبال می‌کنند. اما فرهنگ چیست؟ اگر بخواهیم این مفهوم را در یک جمله تعریف کنیم، باید چه بگوییم؟

پروفسور «جان بادلی» استاد مردم‌شناسی، می‌گوید: «فرهنگ، الگویی از رفتارها و اندیشه‌هایی است که گروهی از مردم آن را می‌آموزند، می‌آفرینند و به اشتراک می‌گذارند… فرهنگِ یک ملت، شامل باورها، الگوهای رفتاری، زبان، آیین‌ها، هنر، فن‌آوری، سبک پوشش، روش آشپزی، دین و نظام‌های سیاسی و اقتصادیِ آن ملت است.»

 

لایه‌های فرهنگ

فرهنگ را به سه لایه می‌توان تقسیم کرد. آشکارترین لایه، فرهنگ ملی، یعنی همان رفتارهایی است که ویژگی‌های مشترک یک ملت را تشکیل می‌دهد. زمانی که ما از فرهنگ ایرانی، ژاپنی، آلمانی و آمریکایی سخن می‌گوییم، نخستین تصویرهایی که در ذهنمان نقش می‌بندد، همان لایه‌ی نخست است.

دومین لایه، خرده‌فرهنگ (subculture) نام دارد. در جامعه‌های پیچیده و متکثر، هر قوم یا حتی هر شهر، ممکن است افزون بر فرهنگ ملی، ویژگی‌های منحصر به فرد خود را نیز داشته باشد. برای مثال، در ایران، این ویژگی که زنانِ شمالی، مقتدر هستند و زنانِ آذری حرف‌شنویِ بیشتری از شوهرانشان دارند، بخشی از خرده‌فرهنگِ این دو قوم است. مهمان‌نوازیِ شیرازی‌های فارسی‌زبان، بخشی از خرده‌فرهنگ آنهاست که هرگز در تهران دیده نمی‌شود.

در آمریکا نیز اغلبِ لاتین‌تباران و سیاهپوستان، ضمن آنکه فرهنگِ آمریکایی دارند، خرده‌فرهنگ‌هایی دارند که با فرهنگِ سفیدپوستان همانند نیست.

سومین لایه از فرهنگ را جهانی‌های فرهنگ (cultural universals) می‌نامند. جهانی‌های فرهنگی، شامل الگوهای رفتاریِ مشترک میان همه‌ی انسان‌ها است:

1 پرورش کودکان در فضای خانواده

2 تشخیص نیکوکاری از پلیدی

3 انواع آرایش

4 علاقه به هنر

5 قانونمند بودنِ روابطِ جنسی

6 پذیرش جایگاه و مفهومِ رهبری برای دست‌یابی به هدف‌های اجتماعی

7 جوک ساختن و بازی کردن

8 تقسیم‌بندی افراد بر اساس مجرد یا متاهل بودن و بر اساس نسبتِ خانوادگی (همسر، مادر، عمو،…)

9 تقسیم‌بندی افراد بر اساس سن و جنسیت (نوجوان، سالمند، زن، مرد،…)

10 – …

 

فرهنگ ایران

با این توضیح، داشتم فکر می‌کردم زمانی که ما از فرهنگِ ایرانی سخن می‌گوییم، دقیقا کدام «فرهنگ ملی» و کدام «خرده‌فرهنگ‌ها» را در نظر داریم؟

مثلا آیا می‌توانیم «مهمان‌نوازی»، «خانواده‌محوری»، «افتخار به تاریخ ایران»، «افتخار به ادبیات فارسی» و «ارزش دانستنِ تحصیل» را نمونه‌هایی از فرهنگ ملی بدانیم؟ آیا چیزی به نامِ «خرده‌فرهنگِ رانندگی» در برخی شهرهای ایران می‌توانیم تعریف کنیم؟ امروزه، «اخلاق دینی» را در ایران باید یک فرهنگ ملی دانست یا باید در ترازِ خرده‌فرهنگ‌ها بررسی کرد؟ «اخلاق لیبرالی*» چطور؟

 

 

* اخلاق لیبرالی: هر رفتاری که مبتنی بر انصاف و آزادی باشد، اخلاقی است. بنابراین، اگر فردی آزادانه انتخاب کند که به همسرش وفادار نماند بی‌آنکه به او ظلمِ مادی کرده باشد رفتارش با اخلاق لیبرالی هماهنگ است. یا اگر همان فرد تصمیم بگیرد شعائرِ دینیِ جامعه را زیر پا بگذارد بی‌آنکه مانع از فرائضِ دینیِ دیگران شود، رفتارش کاملا اخلاقی است.  

8 ديدگاه در “فرهنگ ایران

  1. من با کروم وبگردی میکنم.
    شما که گفتید چک کردم دیدم حرف گ و حرف ی رفتن اول صفحه زیر عکس شما که گفتید رفتم چک کردم اسکرین شات گذاشتم فقط موقغ هایلایت ظاهر میشوند.
    http://uupload.ir/files/4h8s_2017-04-21_19-27-03.jpg

    اگر امکان پاسخ دادن به همان کامت قبلی بود بهتر بود…

    گیل آمرد:
    اون اشکال شاید به دلیل بزرگی عکس بالای صفحه بوده.
    برای امکان پاسخ دادن به دیدگاه قبلی، یه نرم افزار رو نصب کردم… زیاد جالب نبود، زبانش هم انگلیسی بود. امیدوارم افزونه ی به درد بخوری برای این کار پیدا کنم.

  2. اولش رو هم اصلاح نکردید معلومه جملات رو کامل نمیخونید این درد رایج مردم شده… کلمه ابتدای مقاله دو حرف کم دارد… بعد از اصلاح این را هم بخوانید:

    ………………………..
    🔹 یک شیطنت کوچک در سال نو

    اولین پیام تبریک سال نو را که دریافت کردم، فکری به سرم زد. تصمیم گرفتم یک جمله به همان پیام اضافه کنم و آن را برای تعدادی از دوستانم ارسال کنم و پاسخ‌ها را ببینم.‌

    فقط یک جمله به پیام اضافه کردم و ارسالش کردم:

    «سلام
    باعث افتخار است که عرض شادباش و تبریک اینجانب زودتر از بهار طبيعت خدمتتان شرفیاب شود. نامتان در اندیشه و مهرتان همیشه در قلب ماست. در واپسين ساعتهاي پاياني سالجاري از خدا اميدو توفيق همراه باصلابت وسلامتي براي شماوخانواده محترمتان خواهانم. من تقریباً تردیدی ندارم که شما این پیام را کامل نمی‌خوانید؛ لذا اگر از اینجا به بعد، به‌جای تبریک عید، دربارهٔ فواید نوشابه یا آلیاژهای استفاده‌شده در لولهٔ تانک مرکاوا هم صحبت کنم، شما اصلاً متوجه نمی‌شوی.
    سال نو پیشاپیش بر شما و خانواده محترمتان مبارک باد.
    ارادتمند
    شاهمرادی»

    پاسخ‌ها بسیار جالب بود. فقط چند نفر متوجه شیطنت متن شده بودند.
    لازم است این را هم یادآوری کنم که همهٔ پاسخ‌دهندگان لیسانس یا فوق‌لیسانس دارند.

    🔻پاسخ‌ها (لطفاً کامل بخوانید):

    ۱. سلام.سال خوبی و خوشی را برایتان آرزو مندم.

    ۲. یا مقلب القلوب و الابصار
    عیدتان مبارک
    با آرزوی سربلندی

    ۳. ممنونم حسین. عید تو هم مبارک.

    ۴. بنام خداي بهار افرين /بهار افرين را هزار افرين/به جمشيد و ايين پاكش درود/كه نوروز از او مانده در ياد بود….
    نوروز مبارك
    ايام به كام

    ۵. انسانهای خوب خوشه های مرواریدند که داشتن آنهاثروت و دیدن آنها لذت است
    یک سال قشنگ یک دل خوش یک تن سالم براتون آرزو می کنم. مگه خودت پیامهای مردم رو کامل میخونی
    سال نو مبارک
    ارادتمند شما …

    ۶. ممنونم از پیام قشنگت داداش

    ۷. سال خروسه عمرتون مثل خروس نباشه 😂
    عیدتون مبارک

    ۸. پیامهای آدم مریضی مثل تورو کامل بایدخوند.
    عیدت مبارک

    ۹. سلام
    شد بهاران هرطرف گلها صدایت می زنند
    نرگس و یاس وسمن هرجا صدایت میزند
    سبزه هم با بودن گلهای زیبا خنده لب
    بلبلان را شادی است زیباصدایت می زنند
    در آستانه بهار عید نوروز باستانی برشما مبارک باد

    ۱۰. السلام علیک یا ربیع الانام و نضره الایام
    عید بر شما مبارک

    ۱۱. من فواید نوشابه را خواندم. 😜

    ۱۲. ❤️🌹نوروز بمانید که ایّام شمایید!
    آغاز شمایید و سرانجام شمایید!
    آن صبح نخستین بهاری که ز شادی
    می آورد از چلچله پیغام، شمایید!
    مولانا
    هر روزتان نوروز نوروزتان بهروز🌹

    ۱۳. روز وصل دوسداران یاد باد
    یاد باد آن روزگاران یاد باد
    هر روزتان نوروز نوروزتان پیروز

    ۱۴. 👈 فواید نوشابه 👉

    ۱۵. نوروز بر شما و خانواده ي محترمتان مبارباد
    سالي سرشار از سربلندي را برايتان از خدا ميخواهم

    ۱۶. نداری، راحتی. همین.

    جهت احتیاط: اگر نکتهٔ پاسخ ۵ را ندیدید، دوباره بخوانیدش.
    حسین شاهمرادی

    گیل آمرد:
    laugh1 laugh1 good
    پیام و پاسخ ها جالب بودند ولی اولین کلمه از این مقاله، «گیل آمرد» هست که ظاهرا هیچ مشکلی نداره… شما با چه دستگاهی میبینید؟ چون گیل آمرد را با نیم فاصله، یعنی اینطوری نوشته ام: گیل‌آمرد
    شاید بعضی دستگاه ها، نیم فاصله را با حذف حروف نشان می دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *